สำหรับมือใหม่หัดใช้กล้อง ว่าด้วย Composition องค์ประกอบภาพ


 

Composition = องค์ประกอบภาพ เรื่องพื้นฐานสุดๆ เกี่ยวกับการถ่ายภาพเลยค่ะ การจัดวางตำแหน่งหลักของภาพสามารถทำให้เกิดผลพวงทางความคิด ความรู้สึก ซึ่งหากวางในจุดที่เหมาะสมจะทำให้ภาพนั้น ดูโดดเด่นสะดุดตา ซึ่งองค์ประกอบภาพที่ว่านี้มีหลายหลายรูปแบบให้ศึกษา ขอหยิบยกมา 6 หัวข้อหลักนะ

1.ทฤษฎีสามส่วน 
หากมีเส้นใดๆ ก็ตามที่เริ่มจากด้านหนึ่งยาวไปจนสุดอีกด้านหนึ่งของภาพ ให้พยายามจัดวางเส้นดังกล่าวนั้นไว้บนเส้นแบ่งตามรูปด้านล่าง

____________________________________________________ 
____________________________________________________

ทฤษฎีสามส่วน

โดยทั่วไปคนส่วนมากเวลายกกล้องขึ้นเพื่อถ่ายภาพ มักจะวางเส้นตัดเหล่านี้ไว้ตรงกลาง ทำให้เกิดความรู้สึกเมื่อยามมองภาพว่าภาพนั้นถูกแบ่งออกเป็น 2 ส่วน หรือเหมือนถูกพับ ให้มาบรรจบประกบพอดีกัน ไม่ได้เน้นส่วนใดให้ชัดเจน ทำให้ภาพขาดความน่าสนใจ ทฤษฎีที่ว่านี้จึงถูกคิดค้นขึ้นเพื่อเป็นแนวทางว่าเราควรจะวางเจ้าเส้นตัดเหล่านั้นไว้ตรงส่วนไหน แล้วจึงจะทำให้ภาพดูสะดุดตาน่าสนใจ


เครดิตภาพ :  อาจารย์สิปกร  แย้มกสิกร

ในภาพนี้ได้ตีเส้นขีดยาวสีขาวจากด้านซ้ายไปสุดไปจนถึงขวาสุด ซึ่งตรงนั้นคือเส้นขอบฟ้าเพื่อแบ่งให้เห็นได้อย่างชัดเจนเกี่ยวกับทฤษฎีสามส่วน โดยภาพนี้อาจารย์เจี๊ยบผู้เป็นเจ้าของภาพได้แบ่งพื้นที่น้ำทะเล เป็น 1:3 ของภาพทั้งหมด และให้อีก 2 ส่วนที่เหลือเป็นพื้นที่ของท้องฟ้า


เครดิตภาพ : http://iphone.thaibizcenter.com

ภาพนี้แบ่งพื้นที่ด้านล่างซึ่งเป็นพื้นหญ้า 2 ส่วน ในขณะที่ท้องฟ้าถูกจัดให้มีพื้นที่ในภาพ 1 ส่วน




2. จุดตัดเก้าช่อง

                     เมื่อผ่านทฤษฎีสามส่วนมาแล้ว ทีนี้เราจะมาลากเส้นอีก 2 เส้นเป็นแนวตั้งตัดผ่านเส้นแนวนอน ซึ่งจะทำให้แบ่งพื้นที่ภาพออกเป็น 9 ช่อง โดยมีจุดตัดของเส้นทั้งหมด 4 จุด ตำแหน่งเหล่านี้เหมาะสมสำหรับการวางวัตถุหรือแบบเพื่อเน้นให้เป็นจุดเด่นจุดหลัก ไม่ใช่แต่เพียงวางอยู่ตรงกลางซึ่งจะทำให้ภาพ ดูน่าเบื่อ ซ้ำซาก อีกทั้งนอกเหนือจากตำแหน่งจุดตั้งทั้ง 4 แล้ว ยังมีพื้นที่เหลือไว้เพื่อไม่ให้รู้สึกอึดอัดเวลามองภาพ และยังช่วยบอกรายละเอียดต่างๆเกี่ยวกับภาพได้อีกด้วย 

จุดตัดเก้าช่อง

ตัวอย่างภาพที่วางจุดหลักไว้ในตำแหน่งจุดตัดเก้าช่อง

  




3. เส้นนำสายตา 
เส้นนำสายตามีหลายลักษณะค่ะ ทั้งเส้นตรง โค้ง รูปตัวเอส เป็นการสร้างมิติและสามารถบอกลักษณะโครงสร้างของภาพอย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นส่วนที่นำสายตาไปยังจุดเด่นหรือจุดสนใจของภาพนั้นๆ และ อาจเชื่อมโยงองค์ประกอบต่างๆ ในภาพได้ด้วย 






         ข้อควรระวังเกี่ยวกับการนำเส้นสายตามาใช้ในการจัดองค์ประกอบภาพ คืออย่าให้มีวัตถุหรือ ฉากหน้าที่เป็นส่วนเกินดึงสายตาไปจากจุดหลักของภาพ เพราะจะทำให้การมองภาพสะดุดลงที่วัตถุนั้น ขาดเอกภาพ เส้นที่เราวางไว้เพื่อไปยังจุดหลักจะกลายเป็นองค์ประกอบรองไม่โดดเด่น

 


4. กรอบภาพ 
เป็นการนำวัสดุต่างๆ มาจัดวางให้ฉากหน้า หรือเป็นส่วนประกอบล้อมจุดเด่นเพื่อทำให้ภาพดูมีมิติ มีความลึก หรือทำให้สายตาพุ่งสู่จุดสนใจ หรือเพื่อลดพื้นที่ว่าง ทำให้ภาพกระชับขึ้น

5. ลวดลาย ( Pattern ) 
เป็นการนำเสนอลักษณะ รูปทรง หรือเส้นที่มีลักษณะคล้ายๆ กัน วางเป็นกลุ่มเพื่อเป็นรูบแบบที่ซ้ำซ้อน




6. แสง เงา 
      นี่คือหัวข้อที่จะว่าง่ายก็ง่าย จะว่ายากก็ยาก นั่นเพราะเราต้องเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องเทคนิคการวัดแสง พออ่านถึงตรงนี้บางคนถึงกับร้องอี๊!! ทำหน้ากลืนไม่เข้าคายไม่ออก เพราะเรื่องการวัดแสงนั้นต้องอาศัยการศึกษาและทำความเข้าใจอย่างละเอียด สิ่งที่ถูกหยิบยกมาทุกครั้งที่พูดคุยเกี่ยวกับเรื่องนี้คือ เจ้ากระดาษวิเศษสีเทากลาง!!  โดยเราจะนำสีเทากลางนี้ไปเทียบกับสีต่างๆ ในธรรมชาติว่าควรจะชดเชยแสงเท่าไร สี แสง เงา ที่ออกมาจึงจะถูกต้อง ไม่ผิดเพี้ยน และตรงตามที่เราต้องการ ซึ่งจะสัมพันธ์กับการตั้งค่า F  สปีดชัตเตอร์ และค่า ISO (เยอะไหมล่ะ) ในการจดจำว่าสีนั้นสีนี้ต้องชดเชยไปทางโอเวอร์หรืออันเดอร์ ต้องไปกี่สตอป เลยตัดปัญหาใช้โหมด M มันทั้งชีวิตซะเลย
     แต่สำหรับบางท่านการหลีกเลี่ยงมาใช้โหมด M กลับทำให้ประสบกับชะตากรรมอันเลวร้ายหนักกว่าเดิม นั่นเพราะโหมด M เราต้องปรับตั้งค่ากล้องเองทุกอย่าง ดังนั้นไม่ว่าคุณจะพยายามหลีกเลี่ยงอย่างไรก็ตาม การเรียนรู้เรื่องเทคนิคการวัดแสงจึงถือเป็นหัวใจหลักสำหรับการถ่ายภาพ เพราะถึงแม้คุณจะจัดองค์ประกอบภาพได้ดีเยี่ยมมากแค่ไหน แต่ถ้าภาพที่ออกมามันมืดจนมองไม่เห็น สว่างจ้าจนบอกรายละเอียดไม่ได้ หรือสีตุ่นขมุกขมัวไม่ใสคม อันเกิดจากความไม่เข้าใจ ไม่ยอมเรียนรู้เกี่ยวกับการ วัดแสงหรือเกี่ยวกับเรื่องการควบคุมกล้อง ก็ยังคงต้องงงเป็นไก่ตาแตกต่อไปไม่สิ้นสุดสักที
      การจัดองค์ประกอบภาพในหัวข้อ แสงและเงากัน  แสงและเงาจะทำให้เกิดน้ำหนัก( Tone ) ของภาพ เพราะเจ้าแสงและเงานี้เป็นตัวแปรสำคัญที่จะทำให้ ภาพดูมีมิติ มีรูปทรงที่ชัดเจน เป็นตัวนำสายตาและเป็นสิ่งที่ทำให้แบบหรือวัตถุนั้นเด่นขึ้น ซึ่งน้ำหนักของสีจะสามารถแบ่งออกได้อีก 2 หัวข้อย่อย อย่างแรกเรียกว่าภาพ High key ซึ่งให้ความรู้สึกอ่อนหวานนุ่มนวล เพราะโทนสีแสงออกไปทางสว่างมากกว่าส่วนมืด ในขณะที่ภาพ Low key ลักษณะส่วนใหญ่ในภาพจะมีสีเข้ม มีเงามืด ให้ความรู้สึกเข้มแข็ง ลึกลับ  


ตัวอย่าง ภาพ High key 

ตัวอย่าง ภาพ Low key 

ตัวอย่างภาพแสงและเงา

ทั้ง 6 หัวข้อเป็นเพียงส่วนเล็กๆ ของแนวทางการจัดองค์ประกอบภาพซึ่งยังมีอยู่อีกหลากหลายรูปแบบ และถือเป็นพื้นฐานสำคัญ โดยหัวข้อที่โมเลือกมานั้นถือว่าค่อนข้างง่ายสำหรับมือใหม่ จะมีเพียงเรื่องแสงและเงาที่ต้องอาศัยความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเทคนิคการวัดแสง และการศึกษาเรื่องการตั้งค่าอุปกรณ์กล้อง DSLR อย่างที่โมเกริ่นนำไว้ในหัวข้อที่ 6 และหวังว่าจะมีประโยชน์ต่อผู้ที่มีใจรักในการถ่ายภาพที่เข้ามาอ่านบทความนี้บ้าง



Credit : ข้อมูล และ ภาพ

Pantip,
blog.burrard,
Photopoly.net,
rodfleming.com,
tariquesani.net,